Gids bij de thermische rekentool
Een wand laag per laag samenstellen en lezen wat hij waard is: isolatie, vocht, zomer en koolstof.
Waarvoor de rekentool dient
Hij toont wat een wand waard is voor u hem bouwt: de warmte die hij doorlaat, het water dat zich erin kan vormen, zijn gedrag in de zomer en de koolstof van zijn materialen.
U stelt de wand laag per laag samen, van de kamer naar buiten. Bij elke wijziging wordt alles opnieuw berekend: de cijfers, de doorsnede en de graadmeters.
Hij richt zich tot architecten, aannemers, plaatsers en particulieren die een project voorbereiden. Hij dient om opbouwen te vergelijken en om te begrijpen wat elke laag verandert.
Hij bevat 145 producten, in 11 categorieën, en 30 startmodellen: 13 NBS-systemen, één voorstel en 16 bestaande muren zonder toevoeging.
De rekentool zegt niet dat een materiaal goed of slecht is. Hij zegt wat deze wand waard is, op deze plaats, en waarom. Elk resultaat komt met zijn reden op schrift.
De berekening en alle resultaten zijn open voor iedereen, zonder account. Alleen bewaren, het rapport, afdrukken en downloaden vragen een account van de NBS-website (deel 08).
Een wand samenstellen, stap voor stap
Zes handelingen volstaan. De volgorde doet er weinig toe: alles wordt bij elke wijziging opnieuw berekend. Het scherm is in het Frans: de knoppen staan hier tussen aanhalingstekens, zoals op het scherm.
Begin met een model
Kies in “Partir d’un modèle” (vertrekken van een model) een NBS-systeem of een bestaande muur zonder toevoeging (“Murs existants seuls”). Het voorstel staat bij de NBS-systemen: zijn naam eindigt op “(proposition)” (voorstel). Bij de start laadt de rekentool het systeem “Mur Chanvre Sec”.
De kaart van het model toont zijn beschrijving, zijn aandachtspunten als die er zijn, en een link naar “La fiche du système”. Hebt u de wand al gewijzigd, dan vraagt de rekentool eerst of hij hem mag vervangen: “Remplacer” (vervangen) of “Garder ma paroi” (mijn wand houden).
Kies het type wand
“Mur” (muur), “Mur à lame d’air ventilée” (muur met geventileerde spouw), “Toiture” (dak), “Plancher sur sol” (vloer op volle grond), “Plafond sur local non chauffé” (plafond boven een onverwarmde ruimte), “Plancher entre étages” (vloer tussen verdiepingen) of “Cloison” (binnenwand). Het type bepaalt wat er aan de andere kant is: buiten, de grond, een kelder of een andere verwarmde ruimte.
Stel de lagen samen, van de kamer naar buiten
De eerste laag is die tegen de kamer. De productknop van elke laag opent een boom Categorie › Familie › Product, met een zoekfunctie op naam, merk of familie.
Met de pijlen gaat een laag hoger of lager; de prullenbak verwijdert ze. “Ajouter une couche” (een laag toevoegen) voegt een nieuwe laag toe. Een wand heeft altijd minstens één laag.
Geef de diktes in
In millimeter, van 0 tot 3000. Een lijst toont de gangbare diktes van het product. Een laag van 0 mm blijft in de lijst maar valt buiten de berekening: ze krijgt dan de vermelding “hors calcul” (buiten berekening).
Duid het bestaande en het stijlwerk aan
Vink “existant” (bestaand) aan voor een laag die er al is: ze telt mee voor isolatie en vocht, maar niet voor koolstof, want er moet niets geproduceerd worden.
“Ossature” (stijlwerk) voegt stijlen toe in een laag: profiel, breedte, hart-op-hartafstand, diepte en kant. Bij het toevoegen: 45 mm om de 600 mm, aan de binnenzijde. De breedte mag de hart-op-hartafstand niet overschrijden. Ook een stijlwerk dat al gebouwd is, vinkt u aan: het telt niet mee voor koolstof, en de isolatie vult alleen de ruimte die het vrijlaat.
Situeer het project en kies het klimaat
Typ een gemeente of een postcode en klik op “Situer”. Kies “Aujourd’hui” (vandaag) of “En 2050”, en de binnenvochtigheid. Het volgende deel legt die drie instellingen uit.
De luchtspouwen
Een luchtspouw is een laag zoals een andere, in de categorie “Lames d’air” (luchtspouwen). Niet geventileerd telt ze met haar weerstand (EN ISO 6946). Zwak geventileerd telt ze voor de helft. Sterk geventileerd vallen zij en alles daarachter buiten de berekening van de U-waarde en het vocht; hun koolstof blijft meetellen, en de rekentool meldt dat in zijn waarschuwingen.
Ga uit van het model dat het dichtst bij uw geval ligt, en verander dan één ding tegelijk: een product, een dikte, de plaats. Zo ziet u wat elke keuze oplevert.
De plaats en het klimaat
Het klimaat is geen forfaitaire waarde: het is dat van de plaats, maand per maand.
Typ een gemeente of een postcode en klik op “Situer”. De zoekopdracht loopt via de kaartendienst OpenStreetMap; de rekentool stuurt die alleen de getypte tekst. De rekentool neemt dan het klimaat van 2015 tot 2024 zoals de NASA het reconstrueert (NASA POWER), in het rastervak dat het dichtst bij de plaats ligt.
Zonder adres rekent hij met het klimaat van Brussel, zonder gekend gewest. Buiten België en de grensstreek weigert hij de plaats: hij verzint geen klimaat, en de vorige plaats blijft staan.
Het gewest en de EPB-eis
De plaats bepaalt ook het gewest. De rekentool vergelijkt de U-waarde van de wand met de EPB-eis van dat gewest. Zonder gekend gewest neemt hij de strengste van de drie.
| Gewest | EPB-eis (maximale U-waarde, W/m²K) | Richtwaarde 2050 |
|---|---|---|
| Wallonië | 0,24 voor alle wanden | 0,20 |
| Brussels Hoofdstedelijk Gewest | 0,24 voor muren en daken; 0,30 voor een vloer op volle grond of boven een onverwarmde ruimte | 0,20 (Waalse richtwaarde: Brussel publiceert er geen) |
| Vlaanderen | 0,24; geen eis voor isolatie die aan de binnenkant van een bestaande muur wordt toegevoegd | 0,24 |
De richtwaarde 2050 is geen eis: het is een koers. Het tabblad “Normes” geeft de bron en de draagwijdte van elke waarde.
Vandaag of in 2050
“Aujourd’hui” (vandaag): het klimaat ter plaatse, van 2015 tot 2024. “En 2050”: hetzelfde klimaat, maand per maand opgewarmd met het verschil dat Leefmilieu Brussel hanteert, van +1,1 tot +2,5 °C naargelang de maand, en +2,2 °C voor de zomerhitte. De relatieve vochtigheid blijft gelijk.
Voor een muur of een dak onderwerpt het tabblad “Normes” de wand aan drie proeven in het klimaat van 2050: de isolatie tegenover de richtwaarde 2050, het water dat binnen het jaar moet verdwijnen, en de zomerhitte. Het vat dat samen in één woord: “Robuste en 2050” (robuust), “Adaptable” (aanpasbaar: één van de drie proeven niet gehaald), “Sous conditions” (onder voorwaarden) of “Fragile” (kwetsbaar). Voor een vloer of een kelderplafond geldt alleen de isolatieproef.
De binnenvochtigheid
Drie keuzes, volgens EN ISO 13788: “Logement ventilé (classe 2)” (geventileerde woning), het gewone geval en de startinstelling; “Occupation inconnue (classe 3)” (onbekende bewoning), de voorzichtige keuze als de ventilatie twijfelachtig is; “Très humide (classe 4)” (zeer vochtig), buiten de gewone woning.
Aan de andere kant van de wand
De kamer is altijd 20 °C. Aan de andere kant beslist het type wand: buiten voor een muur of een dak; het jaargemiddelde van de plaats onder een vloer op volle grond; een temperatuur halfweg tussen de kamer en buiten in een kelder; 20 °C voor een vloer tussen verdiepingen of een binnenwand.
Onder een vloer of in een kelder is de vochtigheid van de lucht niet gekend: die van buiten neemt haar plaats in, en de graadmeter Vocht krijgt de vermelding “estimation” (raming).
De vier graadmeters lezen
Vier graadmeters zeggen wat de wand waard is. Elke graadmeter geeft een cijfer, een woord en een vorm: de kleur ondersteunt alleen.
Bovenaan het scherm vat “En bref” (in het kort) ze samen: de algemene score, de U-waarde, en dan een regel per graadmeter met zijn woord. “Voir le détail des jauges” (de details van de graadmeters tonen) brengt u naar de vier graadmeters. Op een telefoon staat “En bref” boven de instellingen.
- Bon Een vinkje: goed, het criterium is vervuld.
- À surveiller Een driehoek: op te volgen, het resultaat houdt stand, maar een punt vraagt uw aandacht.
- Insuffisant Een kruis: onvoldoende, het criterium is niet vervuld.
- Sans objet Een streepje: niet van toepassing, de graadmeter geldt niet voor deze wand. Hij telt niet mee in de score.
De vier graadmeters lezen in dezelfde richting: het beste staat rechts. Elke graadmeter toont zijn waarde, zijn woord op een label en een schaal met geschreven ijkpunten. Als de balk oordeelt, staan zijn zones voluit eronder: zo leest u hem zonder kleur. Vocht en Zomer tonen ook de criteria die het woord bepalen, met “oui” (ja) of “non” (nee). Een zin begint met het woord en zegt waarom. Een gearceerde balk oordeelt niet: het woord komt dan van de criteria. Het woord “estimation” (raming) geeft aan dat er een geraamde waarde in het resultaat zit.
Isolatie
De U-waarde, in W/m²K: de warmte die door de wand gaat. Hoe lager, hoe beter de wand isoleert.
- Bon U-waarde gelijk aan of lager dan de EPB-eis van het gewest; in Vlaanderen, voor isolatie die aan de binnenkant wordt toegevoegd, de richtwaarde van 0,24.
- À surveiller erboven, tot 0,45.
- Insuffisant boven 0,45.
- Sans objet binnenwand en vloer tussen verdiepingen: geen EPB-eis.
IJkpunten op de schaal: de EPB-eis, de richtwaarde 2050 en passief (0,10).
Vocht
Het water dat zich over de maanden in de wand vormt, in kg/m² (EN ISO 13788, maandmethode), en het risico op schimmel op het oppervlak aan de binnenzijde (fRsi).
- Bon het water verdwijnt binnen het jaar, hoogstens 1 kg/m², en fRsi haalt het vereiste minimum en de Belgische richtwaarde van 0,70.
- À surveiller het water verdwijnt, maar meer dan 1 kg/m², of fRsi ligt tussen het vereiste minimum en 0,70.
- Insuffisant het water verdwijnt niet binnen het jaar, of fRsi ligt onder het vereiste minimum.
- Sans objet wand tussen twee verwarmde ruimtes.
Het vereiste minimum voor fRsi hangt af van de plaats en de vochtklasse. Het staat onder de graadmeter en kan hoger liggen dan 0,70.
Zomer
De faseverschuiving: de tijd die de warmte van buiten nodig heeft om door de wand te gaan. En de temperatuurschommeling aan de binnenzijde, op de warmste dag van de plaats.
- Bon 12 uur of meer, of aan de binnenzijde hoogstens ± 1 °C.
- À surveiller minstens 8 uur, zonder “Bon” te halen.
- Insuffisant minder dan 8 uur.
- Sans objet vloeren, plafonds en binnenwanden, die zon noch hittegolf van buiten krijgen.
Boven 24 uur stopt de graadmeter op 24 uur.
Koolstof
De koolstof van de productie van de nieuwe lagen (A1-A3), in kg CO2e/m², biogene koolstof inbegrepen.
- Bon 0 of minder.
- À surveiller tot 20.
- Insuffisant boven 20.
- Sans objet bestaande muur zonder toevoeging, niets te produceren; of er ontbreekt een koolstofwaarde, en de graadmeter beoordeelt geen gedeeltelijke som.
De opgeslagen biogene koolstof (EN 16449) wordt apart getoond, nooit afgetrokken.
Het tabblad “Humidité” (vocht) toont ook een vergelijkingsdiagram (DIN 4108-3), bij een vast regime dat verschilt van het klimaat van de plaats: 20 °C en 50 % binnen, −5 °C en 80 % buiten. Naargelang de vochtklasse is dat regime strenger of milder dan het klimaat van de plaats. Het diagram kan “À confirmer en dynamique” (te bevestigen met een dynamische berekening) tonen terwijl de graadmeter “Bon” zegt, of “Aucune condensation” (geen condensatie) terwijl hij “Insuffisant” zegt.
Het oordeel is de graadmeter: die rekent met het klimaat van de plaats, maand per maand. Het diagram dient om te vergelijken en om te zien waar de damp condenseert.
De score in sterren
Een score op 5 vat de graadmeters samen. De regel is eenvoudig, en de rekentool schrijft hem telkens uit.
| Regel | Wat ze betekent |
|---|---|
| De punten | “Bon” is 2 punten waard, “À surveiller” 1, “Insuffisant” 0. |
| Sans objet | Een graadmeter “Sans objet” telt niet mee, niet voor en niet tegen. |
| De berekening | De punten worden gedeeld door het mogelijke maximum, omgezet naar een score op 5 en afgerond op een halve ster. |
| Het minimum | Minstens 3 van de 4 graadmeters moeten beoordeeld zijn. Anders toont de rekentool “—” en zegt waarom. Zo is het bij een binnenwand, waar alleen de koolstof beoordeeld wordt. |
Isolatie “Insuffisant”, vocht “À surveiller”, zomer “Bon”, koolstof “Sans objet”. Dat geeft 0 + 1 + 2 = 3 van de 6 punten, of 2,5 sterren op 5. De zin onder de sterren zegt het voluit.
Het woord “estimation” bij de sterren geeft aan dat een beoordeelde graadmeter op een geraamde waarde steunt.
De score helpt om twee wanden in één oogopslag te vergelijken. Hij vervangt het lezen van de graadmeters niet: een wand met 4 sterren kan een zwak punt hebben dat voor uw project telt.
Waar de waarden vandaan komen
Elke waarde zegt waar ze vandaan komt. Niets wordt verzonnen: wat geraamd is, staat als zodanig aangeduid.
| Woord op het scherm | Wat het betekent |
|---|---|
| “Documenté” | Waarden van de technische fiche van de fabrikant. Wat de fiche niet geeft, komt van de familie, en de regel “Source” (bron) van de fiche zegt dat. |
| “Référence” | Referentiewaarden van de materiaalfamilie. |
| “Estimation (à valider)” | Geraamde waarden, te bevestigen. |
De koolstof heeft zijn eigen bewijs, apart vermeld: “Documenté (EPD)”, “Référence (ÖKOBAUDAT)” of “Estimation (à valider)”. Een product kan een geleidbaarheid uit zijn fiche hebben en een geraamde koolstof: elk bewijs staat erbij.
In de gegevens van 9 oktober 2026, van de 145 producten: 28 hebben gedocumenteerde waarden, 115 referentiewaarden en 2 geraamde waarden. Voor de koolstof: 24 zijn gedocumenteerd, 14 komen uit een referentie en 107 zijn geraamd.
De fiche van een product lezen
De knop “Fiche” van elke laag opent de fiche van het product: merk, familie, warmtegeleidbaarheid λ, volumieke massa ρ, soortelijke warmte c, dampdiffusieweerstandsgetal μ, productiekoolstof (A1-A3), biobased aandeel, gangbare diktes, herkomst van de waarden, bron, goedkeuring en milieuverklaring (EPD). Ze zegt ook of het product door NBS gedistribueerd wordt.
Onder “Source du carbone” (bron van de koolstof) zegt een zin waar het cijfer vandaan komt. Staat het document online, dan opent “lire la source” (de bron lezen) het: u kunt het zelf nagaan.
Is er voor het product geen bruikbare verklaring (er is er geen, ze is verlopen of ze geldt maar voor één dikte), dan komt de koolstof van een materiaalfamilie, een verwant product, een berekening van de samenstelling of, voor enkele producten, van de vorige versie van de rekentool, zonder vermelde herkomst. Het is een grootteorde, te bevestigen. De graadmeter Koolstof geeft dat aan met het woord “estimation” en noemt de betrokken producten.
Het detail, tabblad per tabblad
Boven de graadmeters staan de doorsnede en de cijfers. Eronder tonen zes tabbladen hoe het resultaat tot stand komt.
De doorsnede tekent de wand op schaal, van de kamer (links) naar buiten (rechts). De zwarte lijn is de temperatuur in de wand in de koudste maand. Elke materiaalcategorie heeft haar eigen patroon en tint, benoemd onder de doorsnede; een bestaande laag is bleker. Een condensatievlak staat er voluit bij. Een schermlezer leest de doorsnede ook als tabel.
De cijfers: negen tegels voor de U-waarde, de warmteweerstand R, de dikte, het gewicht, de sd-waarde, het water in de wand, de faseverschuiving, de demping en het oppervlak aan de binnenzijde. De sd-waarde leest u in woorden: “Très ouverte à la vapeur” (zeer dampopen, 2 m of minder), “Ouverte à la vapeur” (dampopen, 6 m of minder), “Freinée” (dampremmend, 20 m of minder) of “Fermée à la vapeur” (dampdicht). Het oppervlak aan de binnenzijde is “Chaude au toucher” (warm aan te voelen) vanaf 18 °C, “Tempérée” (gematigd) vanaf 17 °C, “Froide au toucher” (koud aan te voelen) daaronder.
| Tabblad | Wat u er vindt |
|---|---|
| “Couches” (lagen) | De waarden van elke laag (dikte, λ, ρ, μ, R, sd), de herkomst van de waarden en het bewijs van de koolstof. En de regel van de equivalente isolatie: elke laag en de wand omgerekend naar een dikte isolatie met λ 0,040, met wat er ontbreekt voor elke drempel. |
| “Humidité” (vocht) | Het water in de wand, maand per maand, in grafiek en in tabel. Voor een muur of een dak het vergelijkingsdiagram DIN 4108-3. |
| “Été” (zomer) | Faseverschuiving, demping, schommeling aan de binnenzijde, warmste dag van de plaats, dagen per jaar boven 25 °C en boven 30 °C. |
| “Carbone” (koolstof) | Productie (A1-A3), opgeslagen biogene koolstof apart getoond, biobased aandeel, geraamde waarden. |
| “Normes” (normen) | De EPB-eis en de richtwaarde 2050 van het gewest van de plaats (van de drie gewesten zonder adres), met hun bron en draagwijdte. En de proef “Adaptée à 2050 ?”, die nagaat of de wand voorbereid is. |
| “Hypothèses et sources” (aannames en bronnen) | De aannames van de berekening, de waarschuwingen, de geraamde waarden, de methodes, het klimaat en de grenzen. |
Bewaren, afdrukken, downloaden
De berekening is open voor iedereen. Wie iets wil bijhouden, heeft een account van de NBS-website nodig.
| Toegang | Wat het mogelijk maakt |
|---|---|
| Zonder account | Een wand samenstellen, alle resultaten zien. |
| Met een account | “Enregistrer” (bewaren) en “Mes parois” (mijn wanden): uw wanden, per map geordend, om opnieuw te openen of te verwijderen. “Rapport”, “Imprimer” (afdrukken) en “Télécharger” (downloaden): het rapport als HTML-bestand, of de tabel van de lagen in CSV. |
Het account
De rekentool heeft geen eigen account: het is dat van de NBS-website. Hebt u er een, open de rekentool dan vanaf nbsdistribution.eu/calculateur, klik op “Enregistrer” of “Rapport” en daarna op de aanmeldknop: uw wand komt daarna terug. Anders biedt de aanmeldpagina een toegangsaanvraag aan, bedoeld voor professionals uit de bouwmaterialenhandel. Blokkeert uw browser de opslag van websitegegevens, dan kan de wand tijdens het aanmelden verloren gaan.
Rechtstreeks geopend, buiten de NBS-website, toont de rekentool de link “Ouvrir nbsdistribution.eu/calculateur”.
Het rapport en de tabel
Het rapport draagt uw naam en de datum. Het bevat de wand, de aandachtspunten van het systeem, de opbouw, de vier graadmeters, de cijfers, de normen, de koolstof, de aannames en de geraamde waarden. Het herinnert eraan dat het geen EPB-studie vervangt.
De CSV-tabel geeft een regel per laag, met het bewijs van elke waarde, het bewijs van de koolstof en de bron, en daarna een samenvattende regel.
De grenzen, in alle eerlijkheid
Een nuttig hulpmiddel zegt wat het niet doet. Dit zijn zijn grenzen; de meeste staan in het tabblad “Hypothèses et sources”.
Het is geen EPB-studie. Het is een oriëntatie-instrument. Het vervangt geen EPB-studie en geen dynamische hygrothermische simulatie.
Koudebruggen worden niet meegeteld: pluggen, opleggingen, aansluitingen met vloeren en ramen.
De grond onder een vloer wordt niet meegeteld. Zijn weerstand (EN ISO 13370) komt niet in de berekening: de werkelijke U-waarde van een vloer op volle grond is beter dan de getoonde.
Opstijgend vocht en slagregen worden niet behandeld. Alleen een simulatie uur per uur doet dat.
Een luchtspouw telt altijd zoals in een muur. Ze krijgt de weerstand voor een horizontale warmtestroom, ook in een dak of een vloer.
Sommige waarden zijn geraamd. Ze staan als “estimation” aangeduid en zijn opgesomd in het tabblad “Hypothèses et sources”. De koolstof dekt de productie (A1-A3), niet de hele levenscyclus.
De drempels van de graadmeter Koolstof zijn ijkpunten van de rekentool. 0 en 20 kg CO2e/m² komen niet uit een norm.
Het klimaat van 2050 is een scenario. Het volgt het verschil dat Leefmilieu Brussel hanteert, uit het meest optimistische scenario van het IPCC: een grootteorde om over na te denken, geen voorspelling. De werkelijke opwarming kan sterker zijn.
Gebruik de rekentool om een opbouw vooraf te begrijpen, te vergelijken en te kiezen. Voor werken of een officiële aanvraag steunt u op een EPB-studie en op een vakman.
Veelgestelde vragen
Is een account nodig om te rekenen?
Nee. De berekening en alle resultaten zijn open voor iedereen. Het account, dat van de NBS-website, dient om te bewaren, af te drukken en te downloaden.
Geldt het resultaat als EPB-studie?
Nee. Het helpt om een opbouw te kiezen vóór de studie, niet om ze te vervangen.
Waarom is er geen score?
Minstens 3 van de 4 graadmeters moeten beoordeeld zijn. Een binnenwand of een vloer tussen verdiepingen heeft er minder: de rekentool toont “—” en zegt het.
Waarom zeggen de graadmeter en het DIN-diagram niet hetzelfde?
Het DIN-diagram rekent met een vast regime, niet met het klimaat van de plaats. Het dient om te vergelijken en kan gunstiger of strenger uitvallen dan de graadmeter. Het oordeel is de graadmeter.
Mijn plaats wordt geweigerd.
Het klimaat is alleen gekend in België en de grensstreek. Elders weigert de rekentool liever dan een klimaat te verzinnen. Wordt de gemeente niet gevonden, probeer dan de postcode.
Mijn product staat niet in de lijst.
Kies het dichtstbijzijnde product in dezelfde familie en lees zijn fiche: de herkomst van zijn waarden staat erin. U kunt ons ook schrijven.
Is het scherm in het Nederlands?
Nee. Het scherm van de rekentool is in het Frans. Deze gids bestaat in het Nederlands; de woorden van het scherm staan er tussen aanhalingstekens bij.
Gids bij de thermische rekentool
Een wand laag per laag samenstellen en lezen wat hij waard is: isolatie, vocht, zomer en koolstof.
Waarvoor de rekentool dient
Hij toont wat een wand waard is voor u hem bouwt: de warmte die hij doorlaat, het water dat zich erin kan vormen, zijn gedrag in de zomer en de koolstof van zijn materialen.
U stelt de wand laag per laag samen, van de kamer naar buiten. Bij elke wijziging wordt alles opnieuw berekend: de cijfers, de doorsnede en de graadmeters.
Hij richt zich tot architecten, aannemers, plaatsers en particulieren die een project voorbereiden. Hij dient om opbouwen te vergelijken en om te begrijpen wat elke laag verandert.
Hij bevat 145 producten, in 11 categorieën, en 30 startmodellen: 13 NBS-systemen, één voorstel en 16 bestaande muren zonder toevoeging.
De rekentool zegt niet dat een materiaal goed of slecht is. Hij zegt wat deze wand waard is, op deze plaats, en waarom. Elk resultaat komt met zijn reden op schrift.
De berekening en alle resultaten zijn open voor iedereen, zonder account. Alleen bewaren, het rapport, afdrukken en downloaden vragen een account van de NBS-website (deel 08).
Een wand samenstellen, stap voor stap
Zes handelingen volstaan. De volgorde doet er weinig toe: alles wordt bij elke wijziging opnieuw berekend. Het scherm is in het Frans: de knoppen staan hier tussen aanhalingstekens, zoals op het scherm.
Begin met een model
Kies in “Partir d’un modèle” (vertrekken van een model) een NBS-systeem of een bestaande muur zonder toevoeging (“Murs existants seuls”). Het voorstel staat bij de NBS-systemen: zijn naam eindigt op “(proposition)” (voorstel). Bij de start laadt de rekentool het systeem “Mur Chanvre Sec”.
De kaart van het model toont zijn beschrijving, zijn aandachtspunten als die er zijn, en een link naar “La fiche du système”. Hebt u de wand al gewijzigd, dan vraagt de rekentool eerst of hij hem mag vervangen: “Remplacer” (vervangen) of “Garder ma paroi” (mijn wand houden).
Kies het type wand
“Mur” (muur), “Mur à lame d’air ventilée” (muur met geventileerde spouw), “Toiture” (dak), “Plancher sur sol” (vloer op volle grond), “Plafond sur local non chauffé” (plafond boven een onverwarmde ruimte), “Plancher entre étages” (vloer tussen verdiepingen) of “Cloison” (binnenwand). Het type bepaalt wat er aan de andere kant is: buiten, de grond, een kelder of een andere verwarmde ruimte.
Stel de lagen samen, van de kamer naar buiten
De eerste laag is die tegen de kamer. De productknop van elke laag opent een boom Categorie › Familie › Product, met een zoekfunctie op naam, merk of familie.
Met de pijlen gaat een laag hoger of lager; de prullenbak verwijdert ze. “Ajouter une couche” (een laag toevoegen) voegt een nieuwe laag toe. Een wand heeft altijd minstens één laag.
Geef de diktes in
In millimeter, van 0 tot 3000. Een lijst toont de gangbare diktes van het product. Een laag van 0 mm blijft in de lijst maar valt buiten de berekening: ze krijgt dan de vermelding “hors calcul” (buiten berekening).
Duid het bestaande en het stijlwerk aan
Vink “existant” (bestaand) aan voor een laag die er al is: ze telt mee voor isolatie en vocht, maar niet voor koolstof, want er moet niets geproduceerd worden.
“Ossature” (stijlwerk) voegt stijlen toe in een laag: profiel, breedte, hart-op-hartafstand, diepte en kant. Bij het toevoegen: 45 mm om de 600 mm, aan de binnenzijde. De breedte mag de hart-op-hartafstand niet overschrijden. Ook een stijlwerk dat al gebouwd is, vinkt u aan: het telt niet mee voor koolstof, en de isolatie vult alleen de ruimte die het vrijlaat.
Situeer het project en kies het klimaat
Typ een gemeente of een postcode en klik op “Situer”. Kies “Aujourd’hui” (vandaag) of “En 2050”, en de binnenvochtigheid. Het volgende deel legt die drie instellingen uit.
De luchtspouwen
Een luchtspouw is een laag zoals een andere, in de categorie “Lames d’air” (luchtspouwen). Niet geventileerd telt ze met haar weerstand (EN ISO 6946). Zwak geventileerd telt ze voor de helft. Sterk geventileerd vallen zij en alles daarachter buiten de berekening van de U-waarde en het vocht; hun koolstof blijft meetellen, en de rekentool meldt dat in zijn waarschuwingen.
Ga uit van het model dat het dichtst bij uw geval ligt, en verander dan één ding tegelijk: een product, een dikte, de plaats. Zo ziet u wat elke keuze oplevert.
De plaats en het klimaat
Het klimaat is geen forfaitaire waarde: het is dat van de plaats, maand per maand.
Typ een gemeente of een postcode en klik op “Situer”. De zoekopdracht loopt via de kaartendienst OpenStreetMap; de rekentool stuurt die alleen de getypte tekst. De rekentool neemt dan het klimaat van 2015 tot 2024 zoals de NASA het reconstrueert (NASA POWER), in het rastervak dat het dichtst bij de plaats ligt.
Zonder adres rekent hij met het klimaat van Brussel, zonder gekend gewest. Buiten België en de grensstreek weigert hij de plaats: hij verzint geen klimaat, en de vorige plaats blijft staan.
Het gewest en de EPB-eis
De plaats bepaalt ook het gewest. De rekentool vergelijkt de U-waarde van de wand met de EPB-eis van dat gewest. Zonder gekend gewest neemt hij de strengste van de drie.
| Gewest | EPB-eis (maximale U-waarde, W/m²K) | Richtwaarde 2050 |
|---|---|---|
| Wallonië | 0,24 voor alle wanden | 0,20 |
| Brussels Hoofdstedelijk Gewest | 0,24 voor muren en daken; 0,30 voor een vloer op volle grond of boven een onverwarmde ruimte | 0,20 (Waalse richtwaarde: Brussel publiceert er geen) |
| Vlaanderen | 0,24; geen eis voor isolatie die aan de binnenkant van een bestaande muur wordt toegevoegd | 0,24 |
De richtwaarde 2050 is geen eis: het is een koers. Het tabblad “Normes” geeft de bron en de draagwijdte van elke waarde.
Vandaag of in 2050
“Aujourd’hui” (vandaag): het klimaat ter plaatse, van 2015 tot 2024. “En 2050”: hetzelfde klimaat, maand per maand opgewarmd met het verschil dat Leefmilieu Brussel hanteert, van +1,1 tot +2,5 °C naargelang de maand, en +2,2 °C voor de zomerhitte. De relatieve vochtigheid blijft gelijk.
Voor een muur of een dak onderwerpt het tabblad “Normes” de wand aan drie proeven in het klimaat van 2050: de isolatie tegenover de richtwaarde 2050, het water dat binnen het jaar moet verdwijnen, en de zomerhitte. Het vat dat samen in één woord: “Robuste en 2050” (robuust), “Adaptable” (aanpasbaar: één van de drie proeven niet gehaald), “Sous conditions” (onder voorwaarden) of “Fragile” (kwetsbaar). Voor een vloer of een kelderplafond geldt alleen de isolatieproef.
De binnenvochtigheid
Drie keuzes, volgens EN ISO 13788: “Logement ventilé (classe 2)” (geventileerde woning), het gewone geval en de startinstelling; “Occupation inconnue (classe 3)” (onbekende bewoning), de voorzichtige keuze als de ventilatie twijfelachtig is; “Très humide (classe 4)” (zeer vochtig), buiten de gewone woning.
Aan de andere kant van de wand
De kamer is altijd 20 °C. Aan de andere kant beslist het type wand: buiten voor een muur of een dak; het jaargemiddelde van de plaats onder een vloer op volle grond; een temperatuur halfweg tussen de kamer en buiten in een kelder; 20 °C voor een vloer tussen verdiepingen of een binnenwand.
Onder een vloer of in een kelder is de vochtigheid van de lucht niet gekend: die van buiten neemt haar plaats in, en de graadmeter Vocht krijgt de vermelding “estimation” (raming).
De vier graadmeters lezen
Vier graadmeters zeggen wat de wand waard is. Elke graadmeter geeft een cijfer, een woord en een vorm: de kleur ondersteunt alleen.
Bovenaan het scherm vat “En bref” (in het kort) ze samen: de algemene score, de U-waarde, en dan een regel per graadmeter met zijn woord. “Voir le détail des jauges” (de details van de graadmeters tonen) brengt u naar de vier graadmeters. Op een telefoon staat “En bref” boven de instellingen.
- Bon Een vinkje: goed, het criterium is vervuld.
- À surveiller Een driehoek: op te volgen, het resultaat houdt stand, maar een punt vraagt uw aandacht.
- Insuffisant Een kruis: onvoldoende, het criterium is niet vervuld.
- Sans objet Een streepje: niet van toepassing, de graadmeter geldt niet voor deze wand. Hij telt niet mee in de score.
De vier graadmeters lezen in dezelfde richting: het beste staat rechts. Elke graadmeter toont zijn waarde, zijn woord op een label en een schaal met geschreven ijkpunten. Als de balk oordeelt, staan zijn zones voluit eronder: zo leest u hem zonder kleur. Vocht en Zomer tonen ook de criteria die het woord bepalen, met “oui” (ja) of “non” (nee). Een zin begint met het woord en zegt waarom. Een gearceerde balk oordeelt niet: het woord komt dan van de criteria. Het woord “estimation” (raming) geeft aan dat er een geraamde waarde in het resultaat zit.
Isolatie
De U-waarde, in W/m²K: de warmte die door de wand gaat. Hoe lager, hoe beter de wand isoleert.
- Bon U-waarde gelijk aan of lager dan de EPB-eis van het gewest; in Vlaanderen, voor isolatie die aan de binnenkant wordt toegevoegd, de richtwaarde van 0,24.
- À surveiller erboven, tot 0,45.
- Insuffisant boven 0,45.
- Sans objet binnenwand en vloer tussen verdiepingen: geen EPB-eis.
IJkpunten op de schaal: de EPB-eis, de richtwaarde 2050 en passief (0,10).
Vocht
Het water dat zich over de maanden in de wand vormt, in kg/m² (EN ISO 13788, maandmethode), en het risico op schimmel op het oppervlak aan de binnenzijde (fRsi).
- Bon het water verdwijnt binnen het jaar, hoogstens 1 kg/m², en fRsi haalt het vereiste minimum en de Belgische richtwaarde van 0,70.
- À surveiller het water verdwijnt, maar meer dan 1 kg/m², of fRsi ligt tussen het vereiste minimum en 0,70.
- Insuffisant het water verdwijnt niet binnen het jaar, of fRsi ligt onder het vereiste minimum.
- Sans objet wand tussen twee verwarmde ruimtes.
Het vereiste minimum voor fRsi hangt af van de plaats en de vochtklasse. Het staat onder de graadmeter en kan hoger liggen dan 0,70.
Zomer
De faseverschuiving: de tijd die de warmte van buiten nodig heeft om door de wand te gaan. En de temperatuurschommeling aan de binnenzijde, op de warmste dag van de plaats.
- Bon 12 uur of meer, of aan de binnenzijde hoogstens ± 1 °C.
- À surveiller minstens 8 uur, zonder “Bon” te halen.
- Insuffisant minder dan 8 uur.
- Sans objet vloeren, plafonds en binnenwanden, die zon noch hittegolf van buiten krijgen.
Boven 24 uur stopt de graadmeter op 24 uur.
Koolstof
De koolstof van de productie van de nieuwe lagen (A1-A3), in kg CO2e/m², biogene koolstof inbegrepen.
- Bon 0 of minder.
- À surveiller tot 20.
- Insuffisant boven 20.
- Sans objet bestaande muur zonder toevoeging, niets te produceren; of er ontbreekt een koolstofwaarde, en de graadmeter beoordeelt geen gedeeltelijke som.
De opgeslagen biogene koolstof (EN 16449) wordt apart getoond, nooit afgetrokken.
Het tabblad “Humidité” (vocht) toont ook een vergelijkingsdiagram (DIN 4108-3), bij een vast regime dat verschilt van het klimaat van de plaats: 20 °C en 50 % binnen, −5 °C en 80 % buiten. Naargelang de vochtklasse is dat regime strenger of milder dan het klimaat van de plaats. Het diagram kan “À confirmer en dynamique” (te bevestigen met een dynamische berekening) tonen terwijl de graadmeter “Bon” zegt, of “Aucune condensation” (geen condensatie) terwijl hij “Insuffisant” zegt.
Het oordeel is de graadmeter: die rekent met het klimaat van de plaats, maand per maand. Het diagram dient om te vergelijken en om te zien waar de damp condenseert.
De score in sterren
Een score op 5 vat de graadmeters samen. De regel is eenvoudig, en de rekentool schrijft hem telkens uit.
| Regel | Wat ze betekent |
|---|---|
| De punten | “Bon” is 2 punten waard, “À surveiller” 1, “Insuffisant” 0. |
| Sans objet | Een graadmeter “Sans objet” telt niet mee, niet voor en niet tegen. |
| De berekening | De punten worden gedeeld door het mogelijke maximum, omgezet naar een score op 5 en afgerond op een halve ster. |
| Het minimum | Minstens 3 van de 4 graadmeters moeten beoordeeld zijn. Anders toont de rekentool “—” en zegt waarom. Zo is het bij een binnenwand, waar alleen de koolstof beoordeeld wordt. |
Isolatie “Insuffisant”, vocht “À surveiller”, zomer “Bon”, koolstof “Sans objet”. Dat geeft 0 + 1 + 2 = 3 van de 6 punten, of 2,5 sterren op 5. De zin onder de sterren zegt het voluit.
Het woord “estimation” bij de sterren geeft aan dat een beoordeelde graadmeter op een geraamde waarde steunt.
De score helpt om twee wanden in één oogopslag te vergelijken. Hij vervangt het lezen van de graadmeters niet: een wand met 4 sterren kan een zwak punt hebben dat voor uw project telt.
Waar de waarden vandaan komen
Elke waarde zegt waar ze vandaan komt. Niets wordt verzonnen: wat geraamd is, staat als zodanig aangeduid.
| Woord op het scherm | Wat het betekent |
|---|---|
| “Documenté” | Waarden van de technische fiche van de fabrikant. Wat de fiche niet geeft, komt van de familie, en de regel “Source” (bron) van de fiche zegt dat. |
| “Référence” | Referentiewaarden van de materiaalfamilie. |
| “Estimation (à valider)” | Geraamde waarden, te bevestigen. |
De koolstof heeft zijn eigen bewijs, apart vermeld: “Documenté (EPD)”, “Référence (ÖKOBAUDAT)” of “Estimation (à valider)”. Een product kan een geleidbaarheid uit zijn fiche hebben en een geraamde koolstof: elk bewijs staat erbij.
In de gegevens van 9 oktober 2026, van de 145 producten: 28 hebben gedocumenteerde waarden, 115 referentiewaarden en 2 geraamde waarden. Voor de koolstof: 24 zijn gedocumenteerd, 14 komen uit een referentie en 107 zijn geraamd.
De fiche van een product lezen
De knop “Fiche” van elke laag opent de fiche van het product: merk, familie, warmtegeleidbaarheid λ, volumieke massa ρ, soortelijke warmte c, dampdiffusieweerstandsgetal μ, productiekoolstof (A1-A3), biobased aandeel, gangbare diktes, herkomst van de waarden, bron, goedkeuring en milieuverklaring (EPD). Ze zegt ook of het product door NBS gedistribueerd wordt.
Onder “Source du carbone” (bron van de koolstof) zegt een zin waar het cijfer vandaan komt. Staat het document online, dan opent “lire la source” (de bron lezen) het: u kunt het zelf nagaan.
Is er voor het product geen bruikbare verklaring (er is er geen, ze is verlopen of ze geldt maar voor één dikte), dan komt de koolstof van een materiaalfamilie, een verwant product, een berekening van de samenstelling of, voor enkele producten, van de vorige versie van de rekentool, zonder vermelde herkomst. Het is een grootteorde, te bevestigen. De graadmeter Koolstof geeft dat aan met het woord “estimation” en noemt de betrokken producten.
Het detail, tabblad per tabblad
Boven de graadmeters staan de doorsnede en de cijfers. Eronder tonen zes tabbladen hoe het resultaat tot stand komt.
De doorsnede tekent de wand op schaal, van de kamer (links) naar buiten (rechts). De zwarte lijn is de temperatuur in de wand in de koudste maand. Elke materiaalcategorie heeft haar eigen patroon en tint, benoemd onder de doorsnede; een bestaande laag is bleker. Een condensatievlak staat er voluit bij. Een schermlezer leest de doorsnede ook als tabel.
De cijfers: negen tegels voor de U-waarde, de warmteweerstand R, de dikte, het gewicht, de sd-waarde, het water in de wand, de faseverschuiving, de demping en het oppervlak aan de binnenzijde. De sd-waarde leest u in woorden: “Très ouverte à la vapeur” (zeer dampopen, 2 m of minder), “Ouverte à la vapeur” (dampopen, 6 m of minder), “Freinée” (dampremmend, 20 m of minder) of “Fermée à la vapeur” (dampdicht). Het oppervlak aan de binnenzijde is “Chaude au toucher” (warm aan te voelen) vanaf 18 °C, “Tempérée” (gematigd) vanaf 17 °C, “Froide au toucher” (koud aan te voelen) daaronder.
| Tabblad | Wat u er vindt |
|---|---|
| “Couches” (lagen) | De waarden van elke laag (dikte, λ, ρ, μ, R, sd), de herkomst van de waarden en het bewijs van de koolstof. En de regel van de equivalente isolatie: elke laag en de wand omgerekend naar een dikte isolatie met λ 0,040, met wat er ontbreekt voor elke drempel. |
| “Humidité” (vocht) | Het water in de wand, maand per maand, in grafiek en in tabel. Voor een muur of een dak het vergelijkingsdiagram DIN 4108-3. |
| “Été” (zomer) | Faseverschuiving, demping, schommeling aan de binnenzijde, warmste dag van de plaats, dagen per jaar boven 25 °C en boven 30 °C. |
| “Carbone” (koolstof) | Productie (A1-A3), opgeslagen biogene koolstof apart getoond, biobased aandeel, geraamde waarden. |
| “Normes” (normen) | De EPB-eis en de richtwaarde 2050 van het gewest van de plaats (van de drie gewesten zonder adres), met hun bron en draagwijdte. En de proef “Adaptée à 2050 ?”, die nagaat of de wand voorbereid is. |
| “Hypothèses et sources” (aannames en bronnen) | De aannames van de berekening, de waarschuwingen, de geraamde waarden, de methodes, het klimaat en de grenzen. |
Bewaren, afdrukken, downloaden
De berekening is open voor iedereen. Wie iets wil bijhouden, heeft een account van de NBS-website nodig.
| Toegang | Wat het mogelijk maakt |
|---|---|
| Zonder account | Een wand samenstellen, alle resultaten zien. |
| Met een account | “Enregistrer” (bewaren) en “Mes parois” (mijn wanden): uw wanden, per map geordend, om opnieuw te openen of te verwijderen. “Rapport”, “Imprimer” (afdrukken) en “Télécharger” (downloaden): het rapport als HTML-bestand, of de tabel van de lagen in CSV. |
Het account
De rekentool heeft geen eigen account: het is dat van de NBS-website. Hebt u er een, open de rekentool dan vanaf nbsdistribution.eu/calculateur, klik op “Enregistrer” of “Rapport” en daarna op de aanmeldknop: uw wand komt daarna terug. Anders biedt de aanmeldpagina een toegangsaanvraag aan, bedoeld voor professionals uit de bouwmaterialenhandel. Blokkeert uw browser de opslag van websitegegevens, dan kan de wand tijdens het aanmelden verloren gaan.
Rechtstreeks geopend, buiten de NBS-website, toont de rekentool de link “Ouvrir nbsdistribution.eu/calculateur”.
Het rapport en de tabel
Het rapport draagt uw naam en de datum. Het bevat de wand, de aandachtspunten van het systeem, de opbouw, de vier graadmeters, de cijfers, de normen, de koolstof, de aannames en de geraamde waarden. Het herinnert eraan dat het geen EPB-studie vervangt.
De CSV-tabel geeft een regel per laag, met het bewijs van elke waarde, het bewijs van de koolstof en de bron, en daarna een samenvattende regel.
De grenzen, in alle eerlijkheid
Een nuttig hulpmiddel zegt wat het niet doet. Dit zijn zijn grenzen; de meeste staan in het tabblad “Hypothèses et sources”.
Het is geen EPB-studie. Het is een oriëntatie-instrument. Het vervangt geen EPB-studie en geen dynamische hygrothermische simulatie.
Koudebruggen worden niet meegeteld: pluggen, opleggingen, aansluitingen met vloeren en ramen.
De grond onder een vloer wordt niet meegeteld. Zijn weerstand (EN ISO 13370) komt niet in de berekening: de werkelijke U-waarde van een vloer op volle grond is beter dan de getoonde.
Opstijgend vocht en slagregen worden niet behandeld. Alleen een simulatie uur per uur doet dat.
Een luchtspouw telt altijd zoals in een muur. Ze krijgt de weerstand voor een horizontale warmtestroom, ook in een dak of een vloer.
Sommige waarden zijn geraamd. Ze staan als “estimation” aangeduid en zijn opgesomd in het tabblad “Hypothèses et sources”. De koolstof dekt de productie (A1-A3), niet de hele levenscyclus.
De drempels van de graadmeter Koolstof zijn ijkpunten van de rekentool. 0 en 20 kg CO2e/m² komen niet uit een norm.
Het klimaat van 2050 is een scenario. Het volgt het verschil dat Leefmilieu Brussel hanteert, uit het meest optimistische scenario van het IPCC: een grootteorde om over na te denken, geen voorspelling. De werkelijke opwarming kan sterker zijn.
Gebruik de rekentool om een opbouw vooraf te begrijpen, te vergelijken en te kiezen. Voor werken of een officiële aanvraag steunt u op een EPB-studie en op een vakman.
Veelgestelde vragen
Is een account nodig om te rekenen?
Nee. De berekening en alle resultaten zijn open voor iedereen. Het account, dat van de NBS-website, dient om te bewaren, af te drukken en te downloaden.
Geldt het resultaat als EPB-studie?
Nee. Het helpt om een opbouw te kiezen vóór de studie, niet om ze te vervangen.
Waarom is er geen score?
Minstens 3 van de 4 graadmeters moeten beoordeeld zijn. Een binnenwand of een vloer tussen verdiepingen heeft er minder: de rekentool toont “—” en zegt het.
Waarom zeggen de graadmeter en het DIN-diagram niet hetzelfde?
Het DIN-diagram rekent met een vast regime, niet met het klimaat van de plaats. Het dient om te vergelijken en kan gunstiger of strenger uitvallen dan de graadmeter. Het oordeel is de graadmeter.
Mijn plaats wordt geweigerd.
Het klimaat is alleen gekend in België en de grensstreek. Elders weigert de rekentool liever dan een klimaat te verzinnen. Wordt de gemeente niet gevonden, probeer dan de postcode.
Mijn product staat niet in de lijst.
Kies het dichtstbijzijnde product in dezelfde familie en lees zijn fiche: de herkomst van zijn waarden staat erin. U kunt ons ook schrijven.
Is het scherm in het Nederlands?
Nee. Het scherm van de rekentool is in het Frans. Deze gids bestaat in het Nederlands; de woorden van het scherm staan er tussen aanhalingstekens bij.